تبلیغات
دفاع مقدس - بیدار باش
چهارشنبه 24 آذر 1389

بیدار باش

   نوشته شده توسط: علی رحمانی    



بیدار باش

منتظر طلوع خورشید نمانیم ، بپاخیزیم و شمعی بیافروزیم

چرا جنگ تحمیلی در سال 61 خاتمه نیافت؟؟؟

نویسنده : علی رحمانی

با درود  بر همه مهربان یاران ، دوستان و علاقه مندان به این مرز و بوم و آنانی که هیچ اندیشه ای در سر نمی پرورند جز سرافرازی ، پیشرفت ، مهر و عدالت در این سرزمین اهورایی و نیز با تشکر ویژه از استاد گرامی جناب آقای نوروز دٌرداری (فولادی) عزیز که در درج چند مطلب اخیر راهنما و همراه ما بودند ، دوستان گرامی در پست قبلی سعی برآن بود که گوشه هایی از انگیزه های شروع جنگ تحمیلی ، جنگی خانمانسوز و بنیان افکن که جز بمنظور عقب راندن و مانع شدن پیشرفت کشور عزیزمان ایران چیز دیگری نبوده  است ،  که توسط عاملین و رقیبان منطقه ای با  حمایتهای بی شاعبه قدرتهای استکباری بوقوع پیوست  . و آفت را بر پیکره نسل تحصیل کرده ، وطن پرست و وطن ساز که آمده بودند با دست به دست هم دادن نام ایران را  بر آسمان لاجوردی  حک کنند  ، وارد کرده و  این جامعه پویا را با هزار امید و آرزو به جان هم انداختند

 

، دوستی ها به تردیدها تبدیل شد ، مهربانی ها به حماقت ، شادی ها به اشک ، آبادی ها به ویرانی ، وبرادری و برابری به دسته بندی و کینه توزی تبدیل شد ، همه آن ظرفیت ها ، همه آن سرمایه ها مصروف دفاع و سازندگی خرابه ها شد ، آن نسل تحصیل کرده و آن نسلی  که میبایست به تحصیل بیاندیشد بر لب تیغ برده شدند ، گناه این انسانها تنها و تنها دفاع از مملکتی بود که که گردانندگان نظام سلطه سعی بر تحقیر و تطمیعش را داشتند  ...حال آن نسل تقریبا به کنار رفته است و ما آمده ایم و این ما که میبایست تنها و تنها به سازندگی و اعتلا و ارتقا سطح کیفی و کمی علم بپردازیم و عقب ماندگی های گذشته را با همت مضاعف و کار مضاعف جبران نماییم ، در محرز تهدید  اصوات و امواج نظام سلطه قرار گرفته ایم ، ما جوانان باید بدانیم مراتب  گزند ایران زمین در طول تاریخ ،  از معاصر گرفته تا به قبل  چه کسانی بودند... بهر حال حرفها زیادند و حوصله ها اندک***

مطلب  پیشرو در رابطه با آنستکه چرا در زمانی که فرزندان رشید ایران زمین توانستند دشمن متجاوز را در نوار جنوبی کشور ، شکست حصر آبادان و بازپس گیری خرمشهر به عقب برانند و از طرف همسایگان و نیز طرف در گیر جنگ درخواست آتش بس داده شد ، ادامه جنگ از طرف ایران در دستورکار قرار گرفت ؟؟؟؟ شاید تصور آن باشد که حکومت بمنظور سرکوب مخالفین داخل چنین تصمیمی اتخاذ نموده است......بهر حال برای روشن شدن برخی گره ها در اذهانمان خوب است که مطلب را بی تعصب تا به انتها همراهی کنیم تا به نتیجه ای مطلوب برسیم ....میدانم تنوع آرا و نظرات به اندازه ایست که این مطلب جوابگوی همه نخواهد بود ....پیشاپیش از همه شما سروران گرامی تشکر مینمایم  .... شاد باشید و در پناه خداوند مهر از بهار و زندگیتان لذت ببرید ***

سوال های فراوانی در رابطه با این نبرد پرهزینه هنوز بی پاسخ مانده است. یکی از سوالها این است که چرا ما جنگ را بعد از باز پس گیری خرمشهر در  خرداد ماه 1361   خاتمه ندادیم و پس از آن به مدتی بیش از شش سال به این نبرد ادامه دادیم. آیا ما می توانستیم از لطمه های جبران ناپذیری که بعد از آن به کشورمان وارد آمد، جلوگیری کنیم؟  شاید افراد فراوانی هم هنوز در جست و جوی پاسخ به این سوال باشند. در این نوشته، پاسخ هایی به این سوال و بسیاری از سوالاتی که در مورد این جنگ وجود دارد، از زبان دست اندرکاران جنگ و یا دفاع مقدس، مسئولین کشوری و دولتی ، و دیگران  جمع آوری شده است. آن ها را به دقت بخوانید، در باره اش بیندیشید، آن را برای نگهداری در کتاب خانه خود چاپ کنید تا فرزندان و فرزندان فرزندانتان هم بخوانند و در باره آن اندیشه کنند که تا شاید روزگاری پیش آید که جنگ و جنگ افروزان از دیار ما  و در هم جهان برای همیشه رخت بر بندد. انشاء الله ....

" علت ادامۀ جنگ پس از فتح خرمشهر برای نخستین بار از سوی نهضت آزادی و ماه ها پس از اتخاذ این تصمیم و اجرای عملیات های مختلف شامل رمضان، محرم، مسلم بن عقیل و غیره مطرح شد . بعدها نقد و بررسی این موضوع در جزوۀ جنگ و صلح در سال 1363 منتشر شد. علت مطرح کردن این سؤال ظاهراً طولانی شدن جنگ و ناکامی در برخی از عملیات   بود. حال آنکه در واقع نهضت آزادی و بسیاری از گروه های سیاسی ادامۀ جنگ را عامل مؤثری در انسداد سیاسی ارزیابی می کردند و از این منظر پایان دادن به جنگ را ضروری می دانستند و با نقد مسئولان و تصمیم گیرندگان و نیز تصمیمات اتخاذ شده، دنبال می کردند. هم اکنون تکرار پرسش در مورد علت ادامۀ جنگ پس از فتح خرمشهر، آن را به یکی از مهم ترین پرسش ها تبدیل کرده است ولی در کالبدشکافی آن و با در نظر گرفتن فضا و شرایط تصمیم گیری به نظر می رسد این پرسش به نحو مناسبی طرح نشده است . در واقع با در نظر گرفتن کلیه ملاحظات و عوامل مؤثر در تصمیم گیری برای ادامۀ جنگ این پرسش غلط است و اساساً باید موضوع را این گونه مورد پرسش قرار داد که :

چرا فتح خرمشهر به یک پیروزی استراتژیک تبدیل نشد؟

در صورتی که با پیروزی عملیات رمضان پس از فتح خرمشهر، جنگ به پایان می رسید، آیا از علل ادامۀ جنگ سؤال می شد؟ این موضوع نشان می دهد مطرح کردن پرسش از علت ادامۀ جنگ پس از فتح خرمشهر اساساً متأثر از ملاحظات سیاسی به جای نگرش نظامی  استراتژیک و بیشتر متأثر از نتایج است تا براساس شرایط . این مشکل برای بوش، رئیس جمهور وقت امریکا، پس از جنگ با عراق به نحو دیگری به وجود آمد؛ مردم عراق پس از شکست ارتش کشورشان در کویت قیام کردند و بوش با توجه به این مسئله سیاست ساقط کردن صدام را رها کرد تا صدام متکی بر ارتش قیام مردم را سرکوب کند. علت این تصمیم نگرانی امریکا از سقوط صدام و پیروزی انقلاب  آغاز می شود چه نتیجه ای خواهد داشت؟ علاوه بر این، دربارۀ غرامت، نقل و قول های مختلفی وجود دارد و آمار و ارقام ذکر شده از 25 میلیارد تا 150 میلیارد دلار متغیر است، ولی تاکنون هیچ گونه سند معتبر و مشخصی مشاهده نشده است. آقای هاشمی در کتاب حقیقت ها و مصلحت ها این موضوع را شایعات می داند و می گوید: «وقتی خرمشهر فتح شد، شایعاتی در مورد پیغام صلح یا دادن پول در کشور مطرح بود، ولی ما که مسئول بودیم، می دانستیم این شایعات دروغ است».

«همچنین فرماندۀ وقت سپاه در سخنانی می گوید: »اینکه گفته می شود بعد از آزادی خرمشهر چرا صلح نکردید؟، باید بگویم که هیچ پیشنهاد صلحی تا چهار سال بعد از آزادی خرمشهر به ایران نشد و فقط چند طرح آتش بس ارائه شد که اگر قبول می کردیم جنگ پنجاه سال به درازا می کشید.

وزیر خارجۀ وقت نیز در این باره می گوید: نفر اول آقای حبیب شطی، دبیرکل کنفرانس اسلامی بود که برای مذاکره آمد، یک رقمی را ایشان(برای جبران خسارت) گفت وما هم یک رقمی مطرح کردیم قرار شد ایشان جواب بیاورند ولی دیگر خبری نشد. نفردوم، معاون وزیر خارجۀ هند بود که تلاش زیادی کرد و با ایشان هم روی رقم بحث کردیم ولی رفت و خبری نشد.

بنابراین، مسئلۀ مهم برای ایران در زمان تصمیم گیری، دفع تهدیدات احتمالی عراق و پرداخت غرامت بود و این مهم با عقب نشینی کامل عراق از خاک ایران و اعلام متجاوز بودن عراق و پرداخت غرامت به ایران تأمین می شد . حامیان منطقه ای و بین المللی عراق که نگران از سقوط صدام در صورت ادامۀ جنگ بودند در قدم اول بر آتش بس تأکید داشتند تا درباره توقف جنگ و مهار رو به گسترش پیروزی های ایران اطمینان حاصل کنند. ضمن اینکه در تعیین متجاوز حساسیت داشتند؛ زیرا انجام این مهم به معنای اعلام پیروزی سیاسی ایران بر عراق بود و تزلزل در عراق و احتمالاً فروپاشی رژیم بعثی را موجب می شد . علاوه بر این، قدرت های بزرگ در تجاوز عراق سهیم بودند و اعلام متجاوز بودن عراق به منزلۀ پذیرش سیاست تجاوزآمیز این کشورها علیه جمهوری اسلامی ایران بود، لذا از پذیرش آن اجتناب می کردند. برای پرداخت غرامت مایل بودند اولاً مبلغ پرداختی به میزانی نباشد که ایران در مرحلۀ بازسازی به موقعیتی جدید دست یابد؛ بنابراین تلاش می کردند ایران همچنان در برابر هزینه های بازسازی خسارات جنگ درگیر و ضعیف باقی بماند. ثانیاً، به بازسازی عراق که قدرت متعادل کنندۀ ایران بود توجه کردند. به همین دلیل کشورهای شورای همکاری تأکید داشتند که یک صندوق مشترک تشکیل شود که پول آن را کشورهای مختلف تأمین می کردند و به تناسب میان ایران و عراق تقسیم می شد.

حال پرسشی که مطرح می شود این است که اگر جمهوری اسلامی ایران، بنابر نظر منتقدان، جنگ را پس از فتح خرمشهر تمام می کرد آیا امروز به جای پرسش از علت ادامۀ جنگ پس از فتح خرمشهر این پرسش مطرح نمی شد که چرا جمهوری اسلامی در وضعیتی که در موضع برتر بود و احتمال شکست عراق و سقوط صدام وجود داشت و عراق همچنان بخشی از خاک ایران را در اشغال خود داشت جنگ را این گونه به پایان رساند؟ باید به این نکته توجه کرد که پرداخت غرامت برای بازسازی ایران و عراق به لحاظ حقوقی بر این فرض مبتنی بود که ایران و عراق هر دو در شروع جنگ مقصر هستند، حال آنکه عراق متجاوز بود و پس از اتمام جنگ با ایران و تجاوز عراق به کویت دبیرکل سازمان ملل عراق را متجاوز معرفی کرد. علاوه بر این، تشکیل صندوق مشترک و پرداخت هزینه برای بازسازی حتماً پیامدهایی داشت؛ از جمله این که در هر مرحله و در برابر هر پرداختی ایران باید گزارش هزینه ها را ارائه می کرد تا مجدداً پول دریافت کند. آیا برای طرف پیروز در جنگ پذیرش چنین تبعاتی امکان پذیر بود؟

بی توجهی گروه های سیاسی به ویژه نهضت آزادی به ملاحظات استراتژیک و وضعیت تصمیم گیری برای ادامه یا توقف جنگ و قضاوت براساس نتایج، این تصور را به وجود می آورد که این گروه ها تحت هر وضعیتی و بدون توجه به پیامدهای آن بر اتمام جنگ تأکید داشته اند . اظهارات دکتر عباس شیبانی از مؤسسان نهضت آزادی در نقد مواضع نهضت دربارۀ جنگ بیان کنندۀ همین معناست ایشان می گوید:

«در جنگ که اصلاً استدلال مهندس بازرگان بسیار استدلال غلط و ناواردی بود . آنها معتقد بودند که جنگ با عراق را نیمه کاره و بدون اجرای عدالت و حتی بدون تعیین شدن طرف متجاوز و شروع کنندۀ جنگ و بدون احقاق حقوق ضایع شدۀ ملت ایران رها کنیم، حال آنکه بعد از حملۀ عراق به کویت معلوم شد که امام صدام را درست شناخته بود و اگر ما هم رها می کردیم او رها نمی کرد. امام روحیۀ صدام را از اول می دانست، ولی بازرگان در قضیۀ جنگ، خیلی سطحی قضاوت می کرد . بحث صدام نبود بحث حمایت جهانی از او برای سقوط انقلاب بود و بعد از حملۀ عراق به کویت هم که همه فهمیدند شناخت امام از صدام کاملاً درست است . علاوه بر اینکه آن صلح پایدار برقرار نمی شد و حتی متجاوز بودن عراق را هیچ جا اعلام نکرده بودند. با توجه به موقعیت برتر نظامی ایران و وضعیت حاکم بر منطقه و داخل گزینه های ایران چه بود؟

آقای هاشمی پس از بحث هایی که اخیراً دربارۀ ضرورت اتمام جنگ پس از فتح خرمشهر بحث شد با اشاره به سخنان منتقدان جنگ می گوید : «آنهایی که آن موقع در مقابل این شایعات و احتمال صلح عکس العمل مخالف نشان دادند، کسانی هستند که الان مدعی مخالفت با ادامۀ جنگ هستند . من آن موقع در مجلس بودم که آقایان خطاب به ما گفتند : بوی دلار به دماغشان خورده است و می خواهند جنگ را تمام کنند. » (مسعود سفیری، حقیق تها و مصلح تها، نشریه نی، 1378 ، صص 89  90 )

1.  ایران بدون در نظر گرفتن خواسته های خود و تنها بر اثر فشارهای بین المللی و در حالی که نیروهای عراقی همچنان در مناطق اشغالی حضور داشتند، با پذیرش آتش بس، مذاکره با عراق را آغاز می کرد بدون آنکه هیچ گونه کنترلی بر آن داشته باشد یا از اهرم فشار برای تأمین خواسته های خود استفاده کند . این روش براساس ضرورت خاتمۀ جنگ با هر وضعیتی می توانست انتخاب شود، اما اینکه آیا انتخاب این راه حل به معنای حل و فصل جنگ به سود ایران بود، با در نظر گرفتن اینکه ایران طرف پیروز جنگ بود پذیرفتنی نبود.

2.  ترک مخاصمه بدون اتمام جنگ راه حل دیگری بود که فرا روی ایران قرار داشت؛ بدین معنا که ایران راه حل اول را نمی پذیرفت، در عین حال از ورود به داخل خاک عراق خودداری می کرد و در مرز خود مستقر می شد . انتخاب این گزینه با توجه به اینکه عراق نفت شهر را در اختیار داشت و روی ارتفاعات و مناطق سرکوب مستقر شده و در عین حال به دنبال فرصت برای بازسازی و تجدید قوا بود چه معنایی داشت؟ آیا با این روش جنگ به پایان می رسید یا اینکه عراق پس از تجدید قوا مجدداً حملات خود را از سر می گرفت؟ ضمن اینکه از نظر حقوقی هیچ گونه آتش بسی میان دو طرف برقرار نشده بود و بهانه های لازم برای از سرگیری مجدد تجاوزات عراق وجود داشت. نتیجۀ هر دو راه حل این بود که روند برتری ایران بر عراق را متوقف و مخدوش می کرد و خطر سقوط احتمالی عراق کاهش می یافت و این برای امریکا، اروپا و برخی از کشورهای منطقه، که به دنبال پایان دادن به جنگ با هدف جلوگیری از سقوط صدام بودند،  بهترین گزینه بود.

3. تنبیه متجاوز با هدف تأمین صلح شرافتمندانه راه حل دیگری بود که ایران انتخاب کرد. امام خمینی بر این نظر بودند: «امروز که ما قدرت داریم، اگر مجرم را رها کنیم این به معنای آتش بس و صلح نیست »،« ضمن اینکه منطق حکم می کند، دشمن عقب رانده شده را باید به نحوی مجازات کرد که برای سال های سال خیال تهاجم مجدد را از سر بیرون کند. » آنچه امروز امریکا و انگلیس و برخی از کشورها علیه صدام دنبال می کنند حاوی چه سیاستی است؟ نزدیک به ده سال از زمان تجاوز عراق به کویت گذشته است و عراق در جنگ با امریکا شکست خورد ولی سیاست های براندازی و تحریم همراه با حملات موشکی همچنان دنبال و اجرا می شود . غیر از این است که طرف پیروز به دنبال ایجاد وضعیتی است که متجاوز بیشترین هزینه را پرداخت نماید و رفتار خود را اصلاح کند تا بدین وسیله شرایط برای صلح فراهم و تثبیت شود؟ منطق چنین حکم می کند ولی زمانی که جمهوری اسلامی این سیاست را پیگیری می کرد امریکا و سایر قدرت ها آن را نمی پذیرفتند؛ زیرا پذیرش خواسته های ایران به منزلۀ برقراری وضعیت جدید در منطقه با برتری جمهوری اسلامی ایران بود. به نظر می رسد تصمیم گیری برا ی ادامۀ جنگ پس از فتح خرمشهر با جمیع ملاحظات از نظر اصولی صحیح بود، اگر این تصمیم به نتیجه نرسید و همین امر به انتقاد گروه های سیاسی منجر شد، بیش از آنکه متأثر از اصل تصمیم گیری باشد، ریشه در نحوۀ اجرای آن در عملیات رمضان داشت . نگرانی از احتمال هوشیاری دشمن و واکنش سازمان ملل در برابر تصمیم ایران به تعجیل در انجام عملیات رمضان در منطقۀ شرق بصره منجر شد. در نتیجه، ناکامی در این عملیات دستاوردهای فتح خرمشهر را تضعیف کرد و باطولانی شدن جنگ، اصل تصمیم گیری مورد پرسش و انتقاد قرار گرفت.

پرسش سوم، چرا جنگ این گونه و با پذیرش قطعنامۀ 598 تمام شد؟

پرسش از پایان جنگ در واقع به علت آن معطوف نیست؛ زیرا هر جنگی در نهایت به پایان می رسد. این پرسش از ملاحظات دیگری از جمله نحوۀ پایان جنگ و مقایسۀ آن با وضع دیگری، که می توانست جنگ در بستر آن به پایان برسد متأثر است . این گونه استدلال می شود که اگر قرار بود جنگ با راه حل سیاسی پایان پذیرد، چرا این اقدام پیش از این به ویژه پس از فتح خرمشهر انجام نشد؟ همچنین تغییر موقعیت نظامی ایران در ماه های پایانی جنگ و پذیرش قطعنامۀ 598 یک سال پس از تصویب آن این سؤال را مطرح کرد که چرا قطعنامۀ 598 همزمان با تصویب آن در تیرماه 1366 پذیرفته نشد؟

چنان که ملاحظه می شود پرسش سوم بر دو مسئله متمرکز است؛ نخست، وضعیت نظامی ماه های پایانی جنگ و ابهامی که نسبت به آن وجود دارد و دیگری روش پایان بخشیدن به جنگ با راه حل سیاسی و پذیرش قطعنامۀ 598 می باشد. در نتیجه، این پرسش مطرح می شود که تحولات نظامی جنگ چه روندی را طی کرد که در ماه های پایانی جنگ به تغییر وضعیت نظامی به زیان ایران و به سود عراق منجر شد؟

استراتژی ایران پس از فتح خرمشهر تهاجمی و با هدف دستیابی به یک منطقه با اهمیت برای پایان دادن به جنگ بود. عملیات رمضان در چارچوب همین استراتژی انجام شد ولی به نتیجه نرسید و موقعیت برتر ایران تحت تأثیر تحولات جدید و راهبرد عراق و حامیانش برای مهار پیروزی های ایران قرار گرفت. قدرت تهاجمی ایران با در هم کوبیدن نیروی نظامی عراق و استحکامات دفاعی این کشور مهم ترین مشکل عراق و حامیانش بود. بنابراین، توقف آن در اولویت بود و با این هدف دنبال می شد که ایران با جنگی فرسایشی، در نهایت موافقت خود را با اتمام جنگ اعلام نماید.

افزایش توان نظامی عراق و سایر حمایت هایی که از این کشور می شد، تدریجاً توازن نظامی را به سود عراق تغییر داد. ضمن اینکه استراتژی تهاجمی در مقایسه با استراتژی تدافعی به توان نظامی بیشتری نیازمند است،  عراق در حالی که استراتژی تدافعی داشت، از ایران برتر بود و استراتژی دفاع مطلق بر زمین را اتخاذ کرد و سیاست تهاجم در هوا و دریا را دنبال می کرد . در عین حال، روحیۀ نیروهای ایران سبب شده بود، عراق با زمین گیر شدن مواضع دفاعی، قدرت تهاجمی خود را از دست بدهد . برتری نظامی دو امتیاز اساسی برای عراق داشت؛ نخست، آنکه میزان آسیب پذیری نیروهای عراقی در برابر  تهاجمات ایران کم بود و در نهایت برای تعیین سرنوشت یک عملیات برتری عراق مانع از کسب پیروزی قوای نظامی ایران می شد . علاوه بر این، خسارات وارد شده به ارتش عراق، به سرعت بازسازی می شد و انسجام اولیۀ خود را باز می یافت، در حالی که تجدید قوای نیروهای ایران به زمان نیاز داشت و همین امر در درازمدت به سود عراق تمام شد.

با فتح فاو توازن نظامی به سود ایران تغییر کرد، ولی قدرت تهاجمی عراق در هوا و دریا به افزایش فشار برای خنثی سازی پیروزی ایران منجر شد تا هزینۀ هر پیروزی بیشتر از دستاوردهای آن باشد. آنچه در فاو حاصل شد اگر بلافاصله پس از فتح خرمشهر به دست آمده بود قطعاً سرنوشت جنگ تغییر می یافت، ولی تأخیر در دستیابی به این پیروزی و برتری عراق در زمینه های مختلف و سایر ملاحظات، مانع از تحوّلی جدّی در جنگ شد. تلاش برای تعیین سرنوشت جنگ با اجرای عملیات کربلای 4 و ادامۀ آن با اجرای عملیات کربلای 5 تمام توان نظامی ایران را صرف کرد و در نقطه ای که قوای نظامی ایران تحلیل رفت توان نظامی عراق افزایش یافت. در سال 1366 استراتژی نظامی ایران در جنوب به بن بست رسید و در همین سال گسترش جنگ در خلیج فارس به درگیری ایران و امریکا منجر شد و این تحولات فرصت مناسبی را در اختیار عراق قرار داد تا علاوه بر بازسازی ارتش عراق استراتژی این کشور را از پدافند به آفند تغییر دهد. تحولات نظامی در سال 1367 در واقع متأثر از این رخدادها و تحولات در نتیجۀ سرمایه گذاری عراق در سال های قبل به ویژه سال 1366 و تغییر استراتژی این کشور با کمک مستشاری روس ها بود. ادوارد لوتواک سه وجه از استراتژی های خصمانه معمول در جنگ ها را توضیح می دهد . از نظر وی وجه اول که بالاترین حد تأثیر یک استراتژی است، این است که همۀ اهداف تعیین شده با پیروزی تحقق یابد یا از دشمن کاملاً شکست بخورد. اگر این استراتژی موفق باشد پیروزی به همراه می آورد و اگر دشمن مقابله کند، به ناچار از استراتژی های دیگر استفاده می شود که وجه دوم استراتژی می باشد . بدین معنا که در چرخۀ عمل و عکس العمل، طرفین، استراتژی و اهداف یکدیگر را خنثی می کنند و تداوم این مرحله می تواند حالت سوم یعنی ماهیّت متناقض استراتژی را به دنبال داشته باشد که در اوج ناباوری نتایج خطرناکی به همراه خواهد داشت. در حالت سوم، پیش بینی تا اندازه ای دشوار است و دامنۀ جنگ تصاعدی افزایش می یابد. با این توضیح به نظر می رسد رخدادهای نظامی در ماه های پایان جنگ و نحوۀ اتمام آن مفهومی قابل درک است، در حالی که طی شش سال برتری با ایران بود ناگهان در فاصلۀ کمتر از پنج ماه اوضاع به زیان ایران و به سود عراق تغییر کرد. پذیرش قطعنامه 598 از سوی ایران اساساً متأثر از تحولات نظامی در ماه های پایانی جنگ بود که به نحو غیرمنتظره ای موازنه را به زیان ایران و به سود عراق تغییر داد . این موضوع به همان اندازه که در تغییر موضع ایران برای پایان دادن به جنگ تأثیر داشت در مطرح کردن پرسش دربارۀ نحوۀ پایان جنگ نیز اثر گذاشت.

نظر به اینکه ماهیّت سیاست عراق و حامیانش خنثی سازی و مهار تهاجمات ایران و حفظ عراق در برابر تهاجمات ایران بود در نتیجه، به هر نحو از پذیرش برتری ایران و ارائۀ امتیاز به آن خودداری می کردند و همین سیاست تا اندازه ای در طولانی شدن جنگ مؤثر بود در حالی که امتیاز دادن به ایران و متقاعد ساختن این کشور می توانست برای پایان بخشیدن به جنگ کمک نماید چنان که تصویب قطعنامۀ 598 واکنش مثبت ایران را به دنبال داشت . ایران قطعنامه را رسماً نپذیرفت ولی رد نکرد و عملاً همکاری با دبیرکل سازمان ملل را آغاز کرد تا علاوه بر چانه زنی برای جا به جایی بندهای قطعنامه، اجرا شدن آن را ممکن سازد . حاصل این همکاری این بود که به محض آنکه ایران قطعنامۀ 598 را پذیرفت امکان اجرای آن فراهم شد و تنها، تردید عراق در  پذیرش قطعنامه و حملۀ مجدد به ایران اجرای آن را به تأخیر انداخت. توضیحاتی که در چارچوب تحولات نظامی و سیاسی بیان شد به صورت مختصر می تواند ابعاد پرسش از نحوۀ پایان جنگ و پذیرش قطعنامه 598 را روشن سازد. مسلماً اگر ایران بلافاصله با صدور قطعنامۀ 598 در سال 1366 به پذیرش آن مبادرت می ورزید، باز بدان معنا نبود که پرسشی مطرح نمی شد، بلکه مجدداً این سؤال مطرح می شد که چرا پیش از این چنین اقدامی انجام نشد؟ واقعیت های سیاسی  نظامی صحنۀ جنگ امروز بخشی از تاریخ جنگ و انقلاب را در حافظۀ تاریخی این ملت به ثبت رسانده است، قضاوت نسبت به این حوادث و تصمیمات متنوع و با انتقاد همراه است و این وضعیت احتمالاً تا سال های آینده همچنان ادامه خواهد داشت . پیچیدگی مسائل جنگ ایران و عراق اساساً متأثر از به هم پیوستگی جنگ با انقلاب است. در عین حال، این پرسش وجود دارد که آیا راه حل های دیگری وجود داشت که با برگزیدن آن وضعیت تغییر نماید و در این صورت آیا دیگر پرسشی به میان نمی آمد؟ به نظر می رسد بررسی و تبیین آنچه به هر دلیلی انجام گرفته است در مقایسه با بررسی راه حل های دیگری که انتخاب نشد و اگر می شد پیامدهای آن مبهم و نامشخص است روش مناسب تری می باشد.

امید است در آینده هر یک از پرسش های سه گانه مستقلاً در کتاب های جداگانه نقد و بررسی شود و در اختیار ملت شریف ایران قرار گیرد تا بخشی از حقایق تاریخ ایران برای نسل های آینده روشن شود

 

 

 



 


buy cialis
جمعه 16 آذر 1397 05:35 ق.ظ

You said it perfectly..
cheap cialis cialis manufacturer coupon effetti del cialis cialis dosage amounts wow cialis 20 cialis generico milano cialis australian price cialis sale online cialis canadian drugs non 5 mg cialis generici
buy tadalafil pills
چهارشنبه 14 آذر 1397 02:14 ب.ظ

Many thanks! I appreciate it!
generic cialis in vietnam cialis online holland cialis alternative cialis with 2 days delivery buy original cialis buying cialis overnight cialis prezzo in linea basso enter site 20 mg cialis cost cialis professional yohimbe deutschland cialis online
Online cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 02:47 ق.ظ

Kudos. I enjoy it!
recommended site cialis kanada cialis kaufen cheap cialis cialis prices cialis lowest price how to buy cialis online usa cialis italia gratis cialis 5 mg effetti collateral cialis for sale generic cialis pill online
Online cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 03:43 ب.ظ

Truly tons of awesome information.
cialis 5 mg effetti collateral cialis canada on line acheter cialis kamagra only here cialis pills wow look it cialis mexico il cialis quanto costa cialis pills price each cialis tablets cialis rckenschmerzen prix de cialis
Cialis pills
سه شنبه 13 آذر 1397 04:20 ق.ظ

Lovely forum posts, Kudos!
cost of cialis cvs cialis therapie viagra vs cialis vs levitra look here cialis cheap canada cialis 5 mg funziona acheter cialis kamagra cialis herbs cialis 20mg free generic cialis cialis lowest price
buy cheap cialis on line
دوشنبه 12 آذر 1397 04:10 ب.ظ

Truly quite a lot of superb facts.
cialis bula low dose cialis blood pressure free cialis cuanto cuesta cialis yaho click here cialis daily uk we like it safe cheap cialis cialis 5 mg buy free cialis tesco price cialis cialis for bph
buy cialis pills online
دوشنبه 12 آذر 1397 04:04 ق.ظ

Wonderful material. Thanks a lot!
prezzo di cialis in bulgaria comprar cialis 10 espa241a cheap cialis cialis pills boards cialis generico online cialis online deutschland cialis uk next day cialis 20 mg best price preis cialis 20mg schweiz order a sample of cialis
buy cialis usa
یکشنبه 11 آذر 1397 03:33 ب.ظ

Fantastic data, Kudos!
tarif cialis france canada discount drugs cialis cialis sans ordonnance generico cialis mexico cialis generisches kanada dosagem ideal cialis where cheapest cialis generic cialis at the pharmacy canadian discount cialis cialis 20 mg effectiveness
Generic cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 03:44 ق.ظ

Thanks, I value this!
prices for cialis 50mg cialis 5 mg buy if a woman takes a mans cialis effetti del cialis canadian cialis cialis price thailand cialis prices cialis super kamagra purchasing cialis on the internet how much does a cialis cost
buy cialis online
شنبه 10 آذر 1397 04:12 ب.ظ

You have made your point!
sialis cialis canadian drugs generic cialis 20mg uk prix cialis once a da prix de cialis buy cialis uk no prescription wow look it cialis mexico canadian discount cialis cialis for sale in europa cialis official site
buy cialis pills
شنبه 10 آذر 1397 03:20 ق.ظ

Seriously quite a lot of superb data!
usa cialis online cialis online venta cialis en espaa discount cialis cialis daily we like it cialis soft gel cialis therapie cialis efficacit cialis online napol we recommend cialis info
Buy cialis online
جمعه 9 آذر 1397 04:05 ب.ظ

You actually explained that exceptionally well!
cialis generique 5 mg order cialis from india estudios de cialis genricos cialis purchasing safe site to buy cialis online cialis patent expiration cialis 20 mg best price cialis 20mg prix en pharmacie price cialis best safe dosage for cialis
Cialis online
جمعه 9 آذر 1397 04:18 ق.ظ

Cheers! Numerous content!

achat cialis en itali cialis cuantos mg hay 40 mg cialis what if i take cialis rezeptfrei cialis tablets for sale cialis taglich generic cialis with dapoxetine cialis cost cialis prezzo di mercato safe dosage for cialis
buy cialis medication
پنجشنبه 8 آذر 1397 04:56 ب.ظ

Incredible all kinds of valuable tips.
viagra cialis levitra callus opinioni cialis generico cialis pills generico cialis mexico click here take cialis buy cialis online generico cialis mexico canadian discount cialis cialis 10 doctissimo
Generic cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 04:59 ق.ظ

Nicely put, Thank you!
cialis 5 mg schweiz usa cialis online cialis kaufen wo cialis 10 doctissimo cialis para que sirve cialis reviews cialis lowest price cialis generico in farmacia walgreens price for cialis acheter cialis kamagra
buy cials online
چهارشنبه 7 آذر 1397 04:29 ب.ظ

You said it nicely.!
safe site to buy cialis online free generic cialis cialis professional from usa il cialis quanto costa cialis online holland prescription doctor cialis cialis prezzo in linea basso cialis kaufen cialis kamagra levitra cialis 10mg prix pharmaci
buy cialis us pharmacy
چهارشنبه 7 آذر 1397 04:25 ق.ظ

Regards, I enjoy this!
cialis cost order a sample of cialis cialis vs viagra cialis 5 mg para diabeticos cialis alternative cialis kaufen bankberweisung pastillas cialis y alcoho buy cialis cheap 10 mg miglior cialis generico cialis for sale
buy levitra
جمعه 20 مهر 1397 02:54 ق.ظ

This is nicely said! .
levitra buy 10 mg levitra buy levitra generic vardenafil 20mg buy levitra 10mg buy levitra 10mg buy levitra levitra 10 mg kopen vardenafil 20mg cheap 20mg levitra
buy cialis germany
سه شنبه 10 مهر 1397 03:29 ب.ظ

Great posts. Appreciate it.
how does cialis work we choice cialis uk cialis coupons printable cialis prices cialis generic dosagem ideal cialis cialis generico lilly cialis online deutschland cialis prices in england non 5 mg cialis generici
buy cialis online cheap
یکشنبه 8 مهر 1397 09:55 ق.ظ

You explained that well!
tadalafil 5mg sialis cialis kamagra levitra cialis en mexico precio cialis qualitat usa cialis online cialis patentablauf in deutschland buying cialis in colombia acheter du cialis a geneve walgreens price for cialis
Buy generic cialis
شنبه 7 مهر 1397 10:52 ق.ظ

Seriously many of useful tips.
tadalafilo cialis generico cialis for daily use cialis rezeptfrei best generic drugs cialis tarif cialis france cialis authentique suisse canada discount drugs cialis get cheap cialis cialis prices
canada drugs online
شنبه 31 شهریور 1397 11:28 ب.ظ

This is nicely said. .
canadian rx world pharmacy pharmacy canada plus canadian mail order pharmacies trust pharmacy canadian online canadian discount pharmacies canadian pharmacies-24h canadian rx canadian government approved pharmacies drugs for sale usa canada drugs online
http://viagraessale.com/
سه شنبه 27 شهریور 1397 09:03 ب.ظ

You have made your point extremely nicely!!
safe site to buy cialis online ou trouver cialis sur le net cialis 5 mg scheda tecnica when will generic cialis be available cialis dosage recommendations dosagem ideal cialis cuanto cuesta cialis yaho precios cialis peru cialis generic availability sublingual cialis online
Generic viagra
سه شنبه 13 شهریور 1397 08:02 ق.ظ

You have made your point quite clearly..
buy cheap viagra no prescription where to buy viagra without prescription buy viagra in malaysia viagra buy no prescription buy viagra sildenafil buy viagra online australia viagra to buy online can you buy viagra without a prescription how to order viagra pills buying viagra online uk
Cialis online
دوشنبه 12 شهریور 1397 11:44 ب.ظ

Whoa plenty of helpful advice.
cialis tablets australia cialis 05 generic for cialis i recommend cialis generico cialis daily venta de cialis canada cialis 5 mg para diabeticos cialis bula generic cialis cialis para que sirve
http://cialisonl.com/
یکشنبه 11 شهریور 1397 03:51 ب.ظ

You said it nicely.!
cialis cipla best buy we recommend cheapest cialis buying cialis on internet callus cialis pills boards cuanto cuesta cialis yaho cipla cialis online cialis australia org online prescriptions cialis buying brand cialis online
Cialis 20 mg
دوشنبه 22 مرداد 1397 08:58 ب.ظ

Thank you, A good amount of material.

generic cialis pro cialis 5 mg funziona canadian cialis what is cialis sialis 5 mg cialis coupon printable generic cialis in vietnam generic for cialis buy cialis canadian drugs generic cialis
Cialis prices
دوشنبه 7 خرداد 1397 07:27 ق.ظ

Cheers. I like it!
when can i take another cialis cialis official site cialis 5 mg funziona cialis wir preise safe site to buy cialis online 40 mg cialis what if i take venta cialis en espaa wow look it cialis mexico cialis usa cost buying cialis in colombia
twitter.com
چهارشنبه 26 اردیبهشت 1397 06:01 ق.ظ
Ƭhank you, I have just been searching for info
aрproximately tһis topic for a long tіme and yours is the
best I've discօvered till now. Βսt, what about the bottom line?

Arе yoᥙu sᥙre concerning the supply?
Buy generic cialis
جمعه 7 اردیبهشت 1397 10:25 ب.ظ

You actually said this wonderfully!
cialis generico postepay cialis 20 mg effectiveness cialis 200 dollar savings card buying cialis in colombia viagra cialis levitra cialis price thailand brand cialis generic pastillas cialis y alcoho purchasing cialis on the internet we recommend cialis info
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30